چهار شنبه , 16 آوریل 2014
آخرین خبرها

بایگانی/آرشیو برچسب ها : اردبیل قدیم

اشتراک به خبردهی

پاریس، موزه لوور و شهر اردبیل

کمال ورشوچی اصل

کمال ورشوچی اصل

دیروز عکسی از آثار تاریخی اردبیل در صفحه دوست عزیزم آقای مهدی اکبری فر دیدم، در این رابطه مباحثی مطرح شده بود که من هم به بحث کشیده شده، عکسی در مورد اردبیل  که در موزه لوور گرفته بودم رو  در کامنت قرار دادم. آقای اکبری فر از من خواستن این عکسها رو همراه  توضیحات برای مجله اینترنتی اردبیل بفرستم. در اینجا میخواهم خواننده های محترم را همراه خودم با چند عکس به پاریس و در نهایت به موزه لوور ببرم.

۱-این عکس رو از بالای برج ایفل گرفتم. شهر زیبای پاریس، و رودخانه سن که از وسط شهر میگذره. یکی از موارد مهمی که بنظرم پاریس را زیبا کرده هارمونی بین ساختمانهاست. رنگ ساختمانها و ارتفاع اونها خیلی به هم نزدیکه.

1

۲- نمای ظاهری غالب بناهای شهر پاریس به همین صورته.

2

۳- کنار هم قرار گرفتن  این بناها و هماهنگی که با هم دارن شهر رو زیبا کرده. البته وقتی در پیاده رو قدم میزنید پلشتیهائی هم میشه دید. مثلا همینطور که در این عکس هم میشه دید ظرف زباله ها فقط یک کیسه پلاستیکی است که به یک حلقه فلزی وصل شده. و دیدن زباله های داخل کیسه های تقریبا شفاف که کنار خیابانها آویزان شده اصلا جالب نیست. شما در پاریس خیلی سیاه پوست میبینید. خیلی یعنی اینکه شاید در بعضی مناطق از هر سه یا چهار نفر یک نفر سیاه پوسته.

3

۴-از این اتومبیلهای دو نفره در شهرهای اروپا خیلی زیاده ولی در پاریس شاید از هر چهار پنج ماشین یکی مثل این باشه.

4

۵- و البته کلیساهای زیبا با معماری و تزئینات دیدنی

5

۶- و همه جا مجسمه … آنقدر که از این زیبائی اشباع میشید. هیچکدام قالب گیری شده و تکراری نیست و همه با دست تراشیده شده.

6

۷- ورودی محوطه موزه لوور. در تمام شهر اتوبوسهای دو طبقه ای هست که طبقه دوم سقف ندارد. و برای توریستها ساخته شده. شما با خریدن یک بلیت از صبح تا شب ده ها بار میتونید به اونها سوار بشید.

7

۸- محوطه داخل، یا حیاط موزه. بازدید کننده با وارد شدن به هرم شیشه ای از پله ها به زیر حیاط میره و در اونجا با خرید بلیط میتونه وارد موزه بشه. داخل محوطه ورودی (زیر همین محوطه) پر از قیل و قال بچه های مدرسه است که توسط معلمشون برای بازدید به موزه آورده شدن. نکته جالب هم اینکه هر کلاس یا هر گروه کلاهی با رنگ متفاوت بر سر دارن تا گم نشن و مربی یا معلم بسرعت بتونه اونها رو بشماره تا اگر که گم بشن پیدا کنه.

8

۹- یک نمای نزدیکتر

9

۱۰- مجسمه ای در محوطه حیاط موزه.

10

۱۱- و صد البته تابلو مونالیزا که فکر میکنم معروفترین تابلو نقاشیه که همه میشناسن. تاریک دیده شدن تابلو در عکس بخاطر حفاظ شیشه ای اونه. که متوجه نشدم چطور باعث تیره شدن عکس شد.

11

۱۲- اما موضوع اصلی ما چند تصویری است که از تعدادی نقشه در موزه گرفتم. قسمتی از موزه به کشورها و مناطق و تمدنهای قدیم اختصاص پیدا کرده. دو یا سه سالن هم به منطقه ایران اختصاص داره. این نقشه ها برایم از این جهت جالب اومد که در تمام اونها اسم اردبیل هست. در صورتی که اسم اکثر شهرهای بزرگ فعلی رو در این نقشه ها خالی میبینید.

12

۱۳- یک نقشه دیگه و اسم اردبیل.

13

۱۴- نکته جالبی هم که مورد توجه هم وطنهای فارسمون هست اسم خلیج فارسه که من دقت کردم حتی در نقشه های بخش عربی موزه هم خلیج فارس نوشته شده.

14

15

۱۵- و اشیاء زیبا، کشف شده از ایران

16

۱۷- و باز هم کشفیاتی از مناطق ایران.

18

۱۹- یکی از ستونهای تخت جمشید که از دیدن اون در موزه خوشحال شدم. اول برای اینکه میشه امیدوار بود  تا چند سال بعد حداقل یکی از سرستونها سالم بمونه. دوم اینکه واقعا زیبا ساخته شده و اگر این سر ستون نبود قسمت ایران در موزه خیلی خالی میشد.حالا کسی میگه تخت جمشید بنای نیمه تمام بوده. من هر دو منطق رو شنیدم ولی این سرستون و زیبائی این کار هنری رو که نمیشه انکار کرد.

19

۲۰- بخش مصر در موزه خیلی دیدنیه و البته مرحوم مومیائی، که ما دیدیم دستش از دنیا کوتاه شده یه فاتحه براش خوندیم. شاید که آمرزیده بشه (:

20

۲۱- یک مجسمه جالب از بخش مصر موزه. روابط زن و مرد در قبل از اسلام  و در دوران فراعنه.

21

۲۲- و نقاشی های زیبا… که چون من اصلا سر در نمیآرم تند و تند از کنارشون گذشتم. موضوع آخر اینکه تقریبا تمام تابلوها به فرانسه نوشته شده و بندرت شما نوشته انگلیسی میبینید.

22

 این نوشته چند موضوع جالب از منظر یک بازدید کننده معمولی رو نقل میکنه. و طبعا اگر اطلاعات تاریخی و عدد و آمار بخواهیم میشه به ویکیپدیا و … مراجعه کرد.

میرصادق خان صارم السلطنه

564311_378037108933932_1360063683_n

 

میرصادق‌خان صارم‌السلطنه، سردار ناصر، از دوران مظفرالدین‌شاه تا احمدشاه حکومت داشت و از معتمدان ایالت اردبیل به‌شمار می‌آمد. عین‌الدوله در جریان محاصره تبریز در ۱۳۲۶، او را به همراه مؤتمن‌الرعایا اردبیلى براى گفتگو به نزد مشروطه‌خواهان فرست
اد (رجوع کنید به کتاب نارنجى، ج ۱، ص ۲۶۳). دولت عثمانى در سالهاى بعد کوشید تا میرصادق‌خان را به مخالفت و جنگ با روسیه ترغیب کند (رجوع کنید به مستشارالدوله صادق، مجموعه سوم، ص۴۰ـ۴۱). میرصادق صارم‌السلطنه تحت تأثیر نشریاتى همچون ملانصرالدین و حبل‌المتین، و آشنایى با افکار جدید دست به اصلاحاتى در قلمرو خود زد. او نخستین مدرسه به سبک جدید را در نمین احداث کرد و نخستین مدرسۀ دخترانۀ نمین نیز از ساخته‌هاى همسر اوست (صفرى، ج ۳، ص۲۲۰ـ۲۲۱). میرصادق‌خان صارم‌السلطنه در ۱۳۳۹، ضمن برخوردى با گروهى از مردم آستارا، به قتل رسید (دفتر روائى، ص ۱۳۹).

 

 

وزیر فرهنگ در اردبیل ۱۳۲۸

526872_445096218887056_146632830_nدر وسط
دکتر زنگنه وزیر فرهنگ،

از چپ به راست
آقای دیباج ، تیمسار سرتیپ هاشمی فرمانده تیپ اردبیل ،

آقای جعفر قلی حبیبی فرمانداری اردبیل

مولوی رئیس دارائی اردبیل ، دکتر شمس حکیمی ، دکتر خلیلی ،

دکتر شریعتمداری ، دکتر گودرزی

تاریخ : ۱۹/۸/۱۳۲۸

 

 

اقدامات خیریه ی حزب دموکرات ایران در اردبیل ۱۳۰۳ شمسی

الهام ملک زاده دکترای تاریخ و استادیار پژوهشی Elhammalekzadeh@ihcs.ac.ir

الهام ملک زاده
دکترای تاریخ و استادیار پژوهشی
Elhammalekzadeh@ihcs.ac.ir

با کسادی بازار و کسب و کار، اکثر مردم اردبیل بیکار شدند و تمام تلاشهای حکومت منطقه در این زمینه ناکام ماند. مشیر السلطان-حاکم اردبیل مستعفی شد و امیرالسلطنه به جای او به حکومت رسید. در همان زمان، فرقه ی دموکرات و اتحاد اسلام با هم درگیر شدند. حاکم نیز، در این منازعات مداخله کرد. او با غلبه بر حریف در قلعه مستقر شد و چون به تنهایی نتوانسته بود در رفع نیاز های مردم و حل مسئله ی قحطی اقدامی بنماید، با همکاری اعضای حزب فرقه ی دموکرات، کمیسیونی متشکل از چهل و چهار نفر از سران دموکرات تشکیل داد که افرادی همچون ابولفضل رضازاده، میرزا بیوک وهابزاده، حسینعلی تبریزی و میرعباس محسنی در آن حضور داشتند و در مورد تامین نان مردم تصمیماتی اتخاذ نمودند. این افراد با وجود تفکرات سیاسی، چون ذاتا افراد مسلمان و ایرانی بودند، تصمیم گرفتند برای کمک به همنوعان خود ، دست یاری طلبی امیر السلطنه را بفشارند و در برابر وضعیت موجود، منشا اثر خیری شوند.

دروازه ی قدیمی عالی قاپو در اواخر دوره قاجار و یا اوایل دوره پهلوی

دروازه ی قدیمی عالی قاپو در اواخر دوره قاجار و یا اوایل دوره پهلوی

رضازاده با اخذ اختیارات تام، تامین نان مردم را به عهده گرفت و با موافقت امیرالسلطنه طی نامه ی رسمی کمیسیون مزبور بلافاصله دست به کار شد و با تشکیل یک انحمن خیریه و اقدامات فوری آن انجمن، ازدحام مردم در جلو نانوائیها کاسته شد و دکانداران نیز به کار خود بازگشتند. هر منطقه، مسئوا تامین نان خانوارهای همان منطقه شد. در نتیجه ، آرامش نسبی بر مردم و ثبات و امنیت بر شهر حاکم شد.
انگیزه ی تهیه آرد و غله ی مورد نیاز مردم کمیسیون را واداشت که تا پایان دوره ی قحطی آن را تامین نماید. برای رفع این مشکل نیکوماران و افراد خیر شهر به ریاست میرزا بیوک آقا وهابزاده از حزب دموکرات، به کمک درماندگان شتافتند و دویست نفر از اطفالی را که پدر و مادر خود را در نتیجه ی قحطی از دست داده بودند، در خانه ی حاج یوسف لنکرانی در نزدیکی بازار حلبی سازها جمع کرده، به نگهداری شان پرداختند و در هر کوی و برزن برای نگهداری بینوایان و بزرگان کمیسیونهایی تشکیل دادند.
رسول وهابزاده نیز یکصد نفر از فقرا را مدتی نگهداری کرد. مختار احمدزاده از آزادیخواهان اردبیل که بهدا از شکست حاج بابا خان از امیرالسلطنه، رئیس بلدیه شهر شده بود- عده ای دیگر از این درماندگان را تکفل نمود. بعضی از خانواده ها از سر استیصال خود را به کشتارگاهها رسانده ، با مشکل زیاد مقداری خون گاو و گوسفند تهیه می کردند و در ظرفهای معروف به سباح روی آتش حرارت داده، می خورند.

 

 

 منبع: گنجینه اسناد، ۱۳۸۴
گردآورنده: الهام ملک زاده، دانشجوی دکترای تاریخ دانشگاه آزاد شهر ری

دبستان متحده ملی مهر (به علت کمبود دانش آموز سه مدرسه ملی معرفت ، هدایت ، رفعت با اختصاص حروف اول مدارس یاد شده تشکیل گردیده ۱۳۲۳ شمسی)

484783_592184947462693_1702708910_nردیف پائین از سمت راست : مرحوم آقای حاج میراسماعیل فاضل مجتهدی (صاحب امتیاز مدرسه رفعت) ، نفر دوم سید محمد تقی هدایت اللهی ، نفر سوم مرحوم مرتضی فاضل مجتهدی ، آقای عباسقلی درخشان ، مرحوم حاج سید رضا سید محقق (ناظم) ، ردیف دوم از پائین از راست به چپ:نفر اول (؟) ، نفر دوم (؟) ، نفر سوم اقای حیرانی ، نفر چهارم آقای کریم شاه علی زاده ، نفر پنجم اقای لبیب ، ردیف سوم از پائین ، از سمت راست به چپ : نفر اول (؟) ، نفر دوم مرحوم آقای بابا شاه عباسی ، نفر سوم و چهارم (؟) ، نفر پنجم آقای حسن عفیفی (جاهل باشی) ، نفر ششم مرحوم سفیدیان ، نفر هفتم (؟) ، نفر هشتم اقای زین العابدین (داور) درخشان ، ردیف اول از بالا سمت راست به چپ : نفر اول (؟) ، نفر دوم اقای قدیر حشمت زاده ، نفر سوم اقای سید اعلا مجد ، نفر چهارم آقای ذاکر توسلی ، نفر پنجم مرحوم برات بستانی ، نفر ششم (ادریس خادم شیخ) ، نفر هفتم آقای یعقوب فروزان

عکس از سهیل هدایت اللهی

 

 

نمایش: او اولماسین بو اولسون یا مشدی عباد در اواخر دهه ۴۰

O-olmasin Bu O-lsun
( Mashdi Ibad )
اثر : اوزیر حاجی بیگ‌اف
حسن عمی( حسن نجفلو ): مشدی عیباد ؛ ایستاده بر پشت ایوب اخلاقی در نقش حامبال ( حمال ) و قربان خلیق در نقش سرور
اوایل دهه ۴۰ خورشیدی/ سالن پهلوی-اردبیل
3740_448714515188690_1627749930_n

 

دبستان آموزگار اردبیل از ۱۳۳۵ تا ۱۳۴۲

کادر آموزشی مدرسه ابتدایی آموزگار 1335خورشیدی

دبیران مدرسه ابتدایی آموزگار ۱۳۳۵خورشیدی

دانش آموزان پیشاهنگ دبستان آموزگار در 1342 خورشیدی

دانش آموزان پیشاهنگ دبستان آموزگار در ۱۳۴۲ خورشیدی

دبیران دبستان آموزگار

دبیران دبستان آموزگار

 

web2

 

web1

 

کادر آموزشی مدرسه ابتدایی آموزگار 1336 خورشیدی

کادر آموزشی مدرسه ابتدایی آموزگار ۱۳۳۶ خورشیدی

منبع : صفحه دبیرستان صفوی اردبیل

نارین قلعه کجاست؟

محمد محمود هدایتی، متولد 1350 و دانش آموخته رشته تاریخ ardabil341@gmail.com

محمد محمود هدایتی، متولد ۱۳۵۰ و دانش آموخته رشته تاریخ
ardabil341@gmail.com

  این قلعه در درون شهر اردبیل بوده، و به کهندژ، ارک و قلعه شهر اردبیل معروف و در کنار رودخانه بالخلو قرار داشت، و دارای برج و باروی محکمی بود، از قدمت آن اطلاع دقیقی در دست نیست، ولی یکی از معروفترین قلاع ایران محسوب می شود، نارین قلعه که بیشترین شهرت و اهمیتش را از دورۀ قاجار کسب کرده پیش از این دوره نیز وجود داشته، منتها قلعه کوچکتری بوده و به نام «ارک» خوانده می شده است و گویا آقا محمد خان قاجار در نخستین سفرش به اردبیل هنگامی که عازم جنگ بر علیه گرجستان بوده در آنجا اقامت کرده است.

           در دوره فتحعلیشاه یک هیأت نظامی فرانسوی به سرپرستی ژنرال گاردان به ایران آمد و مدتی در آذربایجان میهمان عباس میرزا بود این هیأت در اردبیل متوجه اهمیت قلعه «ارک» شده و تاکید بر تقویت قلعه داشتند. عباس میرزا بعد از این قضیه دستور داد شهرهای مهم آذربایجان از جمله اردبیل و خوی و مراغه و غیره از شکل و صورتهای قبلی خارج شوند و تاکیر بر این داشت در این مراکز مهم ایالت آذربایجان چندین قلعه مهم ساخته شود.

           این قلاع که همواره جهات نظامی آن با بنای برجها و ستونها و انبارهای مهم خواربار و ارزاق حفظ و تأمین شده بود به اندازه ای مستحکم و طبق اسلوب معماری جدید آن عصر بوجود آمده بود که هنوز هم اگر وجود داشت پس از یک قرن و نیم خودنمائی می کرد. عباس میرزا در شهرهای ماورای ارس من جمله شهرهای نخجوان و عباس آباد قلاع مهمی ساخته که از لحاظ نظامی و دفاعی فوق العاده جالب می باشند این قلاع که در آن زمان شهرت و موقعیت مخصوصی یافته و در جنگهای ایران و روس نقش موثری در دفاع داشت از یکطرف و از جبهه جنوبی به رودخانه ارس متصل بود که در همین قسمت عباس میرزا حصارها و خندق های وسیعی برای آنها تعبیه کرده بود که علاوه بر اینکه در انبارهای بزرگ آن خواربار و غلات فراوان ذخیره می شد ،توپهای جدیدی نیز بر بالای برجهای آن نصب شده بود، گفته می شد که قلاع نامبرده به اندازه ای دقیق و از روی اصول و قواعد فنی ساخته شده بود که وقتیکه (سرهار فورد جونز) نماینده مخصوص دربار انگلیس از آن بازدید بعمل آورد و از کیفیت و بنای حصارها و مخصوصاً جسری که از چوب بر روی رودخانه ارس کشیده شده وبه قلعه مربوط می گردید مستحضر شده سخت در حیرت فرو رفت.

عمارت دیوانخانه جدیدالتعمیر قلعه اردبیل در دوران ناصری، عکس از علی خان والی

عمارت دیوانخانه جدیدالتعمیر قلعه اردبیل در دوران ناصری، عکس از علی خان والی

      از میان قلاع دیگر قلعه «النچیق» و قلعه اردبیل که به طرز ممالک باختری ساخته     شده بود جالب و تماشائی بنظر می رسید اصل قلعه اردبیل مشرف به صحرا بوده و گفته می شد که چون هنگام ساختن آن زیانهائی به اهالی می رسید مطابق دستور عباس میرزا خانه ها و مساکنی که برای بنای آن منهدم می گشت به بهای عادله از صاحبانش خریداری می شد. از هر حیث شباهت به قلاع کشورهای اورپائی آنزمان داشته است هزینه ساختمان قلعه اردبیل در زمان عباس میرزا دویست هزار تومان بوده است.

      این بنا به نارین قلعه شهرت یافته زیرا بر اثر استحکام خاص آن مطمئن ترین محبس برای نگهداری زندانیان سیاسی کشور بود و بیشتر بزرگان و شاهزادگان قاجار بخشی از عمر خود را در آن دژ گذرانیدند.

         در اطراف قلعه، باروی محکمی با برج های مستحکم ساختند و علاوه بر خندق قدیمی قلعه که در داخل دیوارهای جدیدتر قرار گرفته بود در خارج آن نیز خندق عمیق و عریضی کندند و نهر آب را هم از محله شا باغی به آن بردند این دژ در جنگ های ایران و روس از مستحکمترین مواضع دفاعی اران و مهمترین مرکز ذخیره لوازم جنگی بود. برای رفت و آمد دو در بزرگ و محکم در وسط ضلع شمالی و جنوبی آن تعبیه کردند که بوسیله پل متحرک چوبی به آنطرف خندق ارتباط دادند.

        خندق را همواره پر از آب می کردند و شبها نیز تخته پلها را بکناری کشیده ساکنان دژ را در یک جزیره محکمی قرار می دادند. بر بالای برجها توپهای بزرگی کار گذاشته و در دیوارها نیز «مزقل»ها و سوراخهائی برای تیراندازی سربازان بوجود آورده بودند.

خندق قلعه اردبیل (نارین قلعه) در دوران ناصرالدین شاه، عکس از علی خان والی

خندق قلعه اردبیل (نارین قلعه) در دوران ناصرالدین شاه، عکس از علی خان والی

        داخل قلعه از نقاط دیدنی اردبیل بود زیرا خود شهر کوچکی در پشت دیوار قطور و خندقهای عمیق آن بشمار می آمد. و اگر امروز باقی مانده بود تماشای حیاط ها، خیابانهای متعدد، میدانهای مشق، توپخانه، محوطه سواره نظام و پیاده نظام، حمام، مسجد، محبس، نانواخانه و بیوتات آن برای جهانگردان داخلی و خارجی جالب توجه می نمود.

       در مورد چگونگی ویران شدن نارین قلعه اردبیل، بهترین منبع، خاطرات جناب آقای میر حمدالله قاضی که همکار روزنامه جودت، کارمند فرمانداری و سپس شهرداری اردبیل بوده ، وی متولد ۱۲۸۵ در اردبیل می باشد او خاطرات خود را در این مورد چنین بیان می کند:

« رضا خان سردار سپه پس از رسیدن به سلطنت اعلام کرد می خواهد برای بازدید به آذربایجان بیاید. پیش از آمدن شاه، فهیمی استاندار آذربایجان برای تدارک مقدمات استقبال از رضا خان به اردبیل آمد، روز استقبال همه رجال شهر با لباس رسمی و کلاه سلیندر در مقابل خانه آقای امیری صف کشیدند.

    شاه پس از مراسم برای استراحت به خانه آقا رفته، بعد از ظهر شاه و همراهان برای بازدید به نارین قلعه رفتند. شاه ضمن بازدید از قسمت های مختلف قلعه، که در آن زمان به عنوان سربازخانه مورد استفاده بود، دستور داد که برای سربازها در بیرون شهر سربازخانه ای بسازند و قلعه را تعمیر کرده و در اختیار ادارات دولتی بگذارند.

       پس از رفتن رضا خان مسئولان که دستور شاه را عکس فهمیده بودند سربازها را از قلعه بیرون بردند و آنجا را به جای تعمیر تخریب و با خاک یکسان کردند و بدین ترتیب اردبیل یکی از جالبترین آثار تاریخی خود را از دست داد.

می گویند رضاخان از شنیدن خبر تخریب نارین قلعه بقدری عصبانی شد که بلافاصله دستور داد فهیمی استاندار آذربایجان و رخشانی فرماندار اردبیل را به تهران احضار کنند و هر دو را از کار برکنار می کنند. »

نارین قلعه ۱۲۶۲شمسی-عکاس-علی خان حاکم

نارین قلعه ۱۲۶۲شمسی-عکاس-علی خان حاکم

بابا صفری در کتاب خود در مورد بقایای این قلعه می نویسد:

     « هم اکنون استخر و میدان و ستون یادبودی که در وسط زمین این قلعه، جائیکه امروزه ادارات دولتی در آن محوطه ساخته شده است. احداث گردیده بر روی طاقهای ضربی بخشی از آن اطاقها ساخته شده است» . وی می نویسد: « این استخر در سال ۱۳۳۲ خورشیدی هنگامیکه نگارنده( بابا صفری) شهرداری اردبیل بود، احداث گردید.

       وقتی شروع به پی کنی آن شد قسمتی از آن طاقهای ضربی نمایان گشت و با کاوش زیاد در محوطه ای خارج از محل استخر در ورودی آنها نیز پیدا شد. اطاقهای زیر این طاقها تماماً از آجر و با دیوارهای قطور ساخته شده و بر دیوار بعضی از آنها میخهای چوبی برای آویختن لباس سربازان در یک ردیف زده شده بود و بر چند عدد از آنها نیز لباسهای کهنه سربازی آویزان بود. چون خراب کردن و پر نمودن آن اطاقها مستلزم مخارج زیادی بود از تخریب آن خودداری گشت و با بررسی های فنی از لحاظ استحکام طاقها و دیوارها بر بالای آنها با آهک و سیمان به ضخامت نیم متر شفته ریزی شد و آن استخر که پنجاه متر قطر داشت و از سنگ بود بر روی آنها بنا گردید. و بعد از بیست سال اکنون هم در کمال استحکام باقی است.

      به طور کلی شهر اردبیل در دوره قاجاریه رونق وشکوه دوره صفویه را نداشت و حوادث پس از انقراض صفویه آسیب بسیار به این شهر وارد کرد اما چون بعد از صفویه نیز مردم ایران مخصوصاً شیعیان به آن شهر اهمیت بسیار می دادند و تا اواخر قاجاریه به زیارت این مقبره میرفتند بهمین جهت تصرف آن به سمت روسها در پایان جنگ دوم ایران وروس برای دربار ایران بسیار ناگوار بود.»

      طبق نوشته ژوبر استحکامات شهر متوسط وشهر از نظر وجود ساختمانهای خوب در مضیقه بوده بطوریکه عباس میرزا به اجبار تمام زمستان ۱۲۲۰ هجری  ( ۱۸۰۵م) را ( در خلال جنگ اول ایران و روس) در اطراف اردبیل گذرانیده است.

       جمعیت شهر در این زمان دوازده هزار نفر بود، در اطراف اردبیل چندین معدن مهم هست که برای نیازمندیهای نظامی آن زمان اهمیت بسیار داشته ، عباس میرزا به دستیاری مهندسان اروپائی قلعه اردبیل را ساخته بود ، بگفته سوشتلن برتریهای چند بر قلاع دیگر ایران داشته است.

      گذشته از اینها در آن قلعه علوفه وخواربار و تجهیزات نظامی فراوان ذخیره کرده بودند از ۲۷ توپی که در آنجا بود که در گذشته در لنکران از روسها گرفته و به آنجا آورده بودند روسها آنها را به کشور خود برگرداندند.

      لوازم توپخانه نیز در آنجا فراوان بود با همه این برتریها لشگریان اران نتوانستند در دومین جنگ ایران و روس از آن شهر دفاع کنند وشهر به راحتی در حمله روسها سقوط کرد.

      در سال ۱۲۴۶ هجری عباس میرزا نایب السلطنه که در عین حال والی آذربایجان بود حکومت اردبیل را به دو فرزند خود داد از این دوران است که قلعه اردبیل به علت استحکام آن تبعیدگاه مخالفان حکومت گردید و در بدو سلطنت محمد شاه فرزندان عباس میرزا با توصیه قائم مقام در آنجا زندانی شدند، این قلعه مکانی بود محکم و مساحت آن با حصاری که داشت ربع فرسنگ در ربع فرسنگ بودو زمین قلعه حدود صد ذرع از زمین اطراف گودتر بود.

     در این زمین مهندسین فرانسوی بدستور عباس میرزا دو قلعه میان هم در نهایت استحکام ساختند که اندازه پهنای دیوار آن هفت ذرع شاه بود و یک راه بیشتر نداشت، در داخل قلعه چشمه ئی بود که آب مصرفی محبوسین از آنجا تأمین میشد. هوای قلعه بشدت دمائی بود شدت گرما به قدری بود که آخر هر ماه از پانصد کشیک چی و مستحفظ آن بعضی مرده و عده ئی نیز از ناخوشی و بدحالی بحالت مرگ می افتادند  برای همین در پایان هر ماه پانصد نفر سربازان تازه نفس دیگر تعویض میشدند بجز اهل اردبیل که عادت به آن آب وهوا داشتند مردم سایر مناطق قادر به زیست در آنجا نبودند.

     دیوارهای قلعه بقدری مرتفع بود که داخل قلعه یک ساعت و نیم تا دو ساعت به غروب مانده تاریک میشد اگر چراغ روشن نمی کردند سربازان داخل قلعه همدیگر را نمی دیدند. در زمستانها نیز آفتاب در آن قلعه به چشم ساکنان قلعه نمی رسید.

         در اواخر دوره قاجار ابراهیم بیگ مراغه ای که به اردبیل مسافرت کرده درباره نارین قلعه چنین می نویسد:

« این قلعه بسیار محکم است، در دم دروازه قلعه پیرمردی ایستاده بود گویا توپچی و قراول است، شمشیری در دست بدیواری تکیه داشت. قلعه دو خندق مارپیچ دارد که در روی هر یک پلی برای آمد و شد مردم بسته اند. قلعه بسیار وسیع و عمارات حاکم نشین در توی قلعه است، مسجد عالی و حمامی دارد. ده دوازده عراده توپ در جاهای مختلف قلعه بود. در جنب توپخانه، سربازخانه بوده است.

       در دوره قاجاریه قلعه اردبیل حاکم نشین بود. پادگان و زندان شهر نیز در آنجا قرار داشت هر کس بیشتر پیشکش و اجاره میداد وکالت حکومت را بر میداشت. در این زمان ،حکومت اردبیل ،بازار حراجی شده بودو ملاکین و ثروتمندان حکومت اردبیل را به اجاره برمیداشتند و افراد مورد اعتماد خود را مأمور حکومت میکردند. در بعضی مواقع که اجاره داران حکومت بیسواد بودند با استخدام افراد باسواد به رتق و فتق امور می پرداختند. هر شب یکی دو تن از دعوا کنند گان و تاجر زادگان را دستگیر کرده به قلعه می آوردند و در زندان قلعه آنها را به زنجیر میکشیدند و با شکنجه از آنها پول می گرفتند. داروغه محبس مخصوصی داشت فراشان و داروغه ها به بهانه های مختلف مردم را دستگیر کرده و برای کسب مداخل به قلعه اردبیل می بردند و تحویل نایب میداند. نایب متهم را پیش حاکم میبرد. حاکم با تهدید و ارعاب از متهم رشوه گرفته و آزادش میکرد.»

      ابراهیم بیگ در ادامه گزارش خود می نویسد:

« پس از حاکم نوبت به فراشان میرسید اینان موقع خارج شدن متهم از قلعه، پیش دویده از وی قولق (خدمتانه) میگرفتند، حاکم اردبیل هر وقت قصد مسافرت داشت بدستور او چند شاگرد داروغه همراه با پنج شش نفر فراش اسبهای مردم را بزور از دست صاحبانشان میگرفتند و به میدان قلعه میآوردند تا حاکم برای مسافرت از آنها استفاده کند در این قبیل موارد که به آن در اصطلاح آن زمان «اسب گیری» میگفتند شهر عملاً تعطیل میشد و مکاریان بارهای تجارتی را انداخته فرار میکردند.

     در ایندوره سربازان اردبیل که به علت تقلبات صاحب منصبان حقوق خود را نگرفته بودند ،به مرکز حکومتی اردبیل حمله کرده و سرتیپ و سرهنگ خود را با افتضاح از قلعه اردبیل بیرون کردند پس از آن دستور داده شد که سرباز به اندازه گرفته شود».عاقبت قلعه اردبیل در سال ۱۳۱۵ تخریب شد تا پرونده این قلعه پرماجرا بسته شود.

 

عکاسان اردبیل قدیم، از علی خان تا یونس فرزانه

علی خان، والی عکاس اردبیل

سفرهای شاه و درباریان در دوره ی قاجار سبب ایجاد اولین آشنایی ایرانیها با اختراعات اروپایی ها و ظواهر زندگی مدرن بود. دوربین عکاسی یکی از این دست آوردهای شگفت انگیز فرنگ بود که علاقه ی ناصرالدین شاه و برخی از همراهان وی چون علی خان، والی اردبیل و مشگین شهر را جلب کرده بود. اولین عکاسی در اردبیل بدون شک توسط علی خان والی صورت پذیرفته، وی که عکاسی را در سن تپترزبوگ آموخته بود از اولین کسانی است که دوربین را به ایران آوردند و شروع به ثبت وقایع و احوالات از دریچه ی آن کردند. اخیرا دانشگاه هاروارد آمریکا اقدام به انتشار آلبومی زا عکس های وی کرده که اغلب این عکس ها در اردبیل و آذربایجان گرفته شده اند. اماکن حکومتی، رجال، زندانیان سیاسی و تصاویری از برخی نقاط شعر از جمله عکس هایی هستند که در این آلبوم یافته می شوند. از جمله نکات این آلبوم حاشیه نگاری های وی بر عکس هاست.

 

علی خان(۱۲۶۲-۱۳۱۸ه ق)، والی اردبیل و مشگین شهر، اولین عکاس اردبیل

علی خان(۱۲۶۲-۱۳۱۸ه ق)، والی اردبیل و مشگین شهر، اولین عکاس اردبیل

برگی از آلبوم عکسهای علی خان والی در دانشگاه هاروارد

برگی از آلبوم عکسهای علی خان والی در دانشگاه هاروارد

 

چالیک

از زندگی وی اطلاعات چندانی در دسترس نیست اما گفته شده وی اولین مغازه ی عکاسی را در اردبیل تاسیس کرده است و بیشتر عکاسان قدیمی اردبیل از شاگردان وی بوده اند.

مرحوم «یونس فرزانه» از نسل عکاسان قدیم اردبیل درباره چالیک می‌‌گوید: «در دوره قاجار فردی ارمنی‌‌زبان به نام چالیک که ساکن تهران بوده، هر سال بهار و تابستان به اردبیل می‌‌آمد و با اجاره محلی مناسب به عکاسی می‌‌پرداخت. چالیک اولین فردی است که در اردبیل به صورت حرفه‌ای (در ازای دریافت دستمزد) ثبت عکس‌های یادگاری، خانوادگی و اداری را انجام داده. در واقع او نخستین شخصی است که در این شهر اقدام به دائر کردن مغازه عکاسی کرده» (منبع: وبلاگ آیدین فرنگی)

عکاس : چالیک

عکاس : چالیک

 

میرزا احمد اردبیلی  از دیگر عکاسان اردبیل قدیم است که در سال ۱۳۰۰ هجری شمسی مغازه ای بین چهار راه امام فعلی و میدان سرچمشه داشته است. از عکاسان دیگر اردبیل می توان به اسماعیل قربان ارشادی اشاره کرد که از عشایر منطقه ی مشگین شهر بوده است که در ارمنستان با عکاسی اشنا شده است. وی بصورت سیار در اردبیل و مشگین شهر به عکاسی می پرداخته است.

اسماعیل ارشادی-عکاس قدیمی(1270-1341 شمسی)

اسماعیل ارشادی-عکاس قدیمی(۱۲۷۰-۱۳۴۱ شمسی)

حاج بابا نظرزاده، خان بابا امیری، محمد الفبائی، غلامرضا الفبائی، عباسقلی سپهری و یونس فرزانه به ترتیب دیگر آغازگران عکاسی در اردبیل محسوب می‌‌شوند.

محمد الفبایی-عکاس قدیمی(1271-1375 شمسی)

محمد الفبایی-عکاس قدیمی(۱۲۷۱-۱۳۷۵ شمسی)

 

پرویز سپهری-عکاس قدیمی(1282-1349 شمسی)

پرویز سپهری-عکاس قدیمی(۱۲۸۲-۱۳۴۹ شمسی)

 

یونس فرزانه عکس از رحمان مجرد

یونس فرزانه
عکس از رحمان مجرد

 

عکسی از یک دختر اردبیلی که یونس فرزانه به سفارشی مجله ای در تهران گرفته است

عکسی از یک دختر اردبیلی که یونس فرزانه به سفارشی مجله ای در تهران گرفته است

 

منابع

  1. تاریخ عکاسی در اردبیل، اسماعیل صادقلیر
  2. آذربایجان و والی عکاسش، اصغر محمد زاده
  3. هویت اردبیل قدیم، شاپور نظری

 

سید حسین اردبیلی، روشنفکر و روزنامه نگار عهد قاجار

0012
سید حسین اردبیلی کیست؟

نامش حسین بود و بعدها به سیدحسین اردبیلی معروف شد. در سال ۱۲۹۷ قمری در روستای گازو (گازر یا گازیر) از روستاهای دامنه سبلان به دنیا آمد. تا بیست سالگی به تحصیل مقدمات اولیه علوم عربی، تاریخ و فلسفه همت گماشت و برای تکمیل آنها سفری به رشت و از آنجا به بلاد قفقاز و از قفقاز به خراسان رفت ..

هنگام سفر به مشهد اقامت کوتاهی در قفقاز داشته و حاصل این درنگ آشنایی با دنیای خارج و افکار و اندیشه آزادیخواهی و نشست و برخاست با آزادیخواهان و روشنفکران آن خطه بوده است.

سید حسین اردبیلی مردی روشنفکر بود که در زمان تحصیلش از طلاب ساعی و با هوش به حساب می آمد و در اندک زمانی به مراحل عالی ادب و معارف اسلامی دست یافت. مخصوصاً در ادبیات زبان ترکی، فارسی و عربی دارای مقام بلندی بود. .در شهر قریب شش سال مشغول تحصیل فقه و اصول و کلام و حکمت و تدریس علم عربیه و ریاضییه بود.

سید حسین اردبیلی شخصیتی قابل و صاحب استعداد بوده و با رجال و شخصیتهای بارز عصر خود رابطه و مکاتبه داشته است در شعر و شاعری صاحب قریحه ای توانا بود .با توجه به وضع سیاسی آن روز در نشر افکار آزادیخواهانه کوشش کرده و در ادب فارسی استعداد قابل تحسینی نشان داد.

سید حسین اردبیلی از زمان رشد اشتیاق مفرط به مطالعه مطبوعات جدیده و جراید فارسی و ترکی و عربی داشت . متقضیات عصر جدیدرا خوب می شناخت و به آن اشراف کامل داشت. وی در مجالس تدریس خود طلاب را به مطالعه تاریخ و روزنامه تشویق می کرد..

همزمان با صدور دستخط مشروطیت به تهران عزیمت کرده در هنگام تحصّن اهالی در سفارتخانه انگلیس افکار آزادی خواهانه خود را بوسیله لوایح و نطقهای موثر در میان متحصنین انتشار داد اودر ضمن مسافرتهایش در علوم حقوق و جغرافیا تحصیل و به اوضاع مدارس جدیده تهران نیز دقت کامل مبذول داشت. در همان سال سفری به اردبیل و از آنجا به روسیه کرد، بعد از چند ماه اقامت به مشهد برگشت و به هیأت مؤسسین انجمن خیریه «سعادت» پیوست و خدمات شایانی به معارف خراسان نمود.

سید حسین اردبیلی در پایان استبداد صغیر با تأسی از افکار آزادیخواهانه ابتدا به نشر شب نامه پرداخته و مدتی بعد نیز روزنامه خراسان را پی ریزی کرده و توجه خراسانی هارا به حفظ حقوق مشروعه خود معطوف ساخت.

سید حسین اردبیلی با یک همت فداکارانه شب و روز به وسیله مکتوبات و انتباه نامه ها و لوایح چاپی و ژلاتینی، احساسات حق طلبی و مشروطه خواهی را در کل بلاد خراسان تحریک می کرد و به واسطه نشر احکام حجج اسلام و بیان نامه های مهیج و مؤثر توجه عموم خراسان را به حفظ حقوق مشروحه خود متوجه می ساخت و در تشکیل کمیته های مجاهدین فداکاریهای عمده مبذول داشت.

 

سید حسین اردبیلی شاگرد میرزا محمدعلی میرآخور اوغلی

 

سید حسین اردبیلی از همان کودکی علاقه وافری به تحصیل علم و ادب داشت و لذا از محضر اساتید بزرگ عصر از جمله آخوند میرزامحمدعلی میرآخور اوغلی کسب فیض کرد..

«ابن قربان علی (میناخور اوغلی) میرآخور وی یکی از ستارگان آسمان علم و فضل و ادب و اجتهاد است.»

میرزا محمد علی پس از اخذ ادبیات عازم عراق و در نجف اشرف از علمای آن عصر مانند آیت الله میرزای شیرازی و سایر آیات عظام کسب علوم کرده، پس از تکمیل مراتب علمیه و اجتهاد به اردبیل بازگشت، مرحوم شیرازی استفتاء های مرجوعه اردبیل را به وی موکول می کرده و می فرمود:« با وجود حاج میرزا محمد به نجف ارجاع نکنند ».

در غارت شهرستان اردبیل به دست شاهسون ها راجع به همان اموال تاراج رفته اختلاف نظری میان علمای اردبیل پدید آمده گویا قاطبه علما فتوی داده بودند که رؤسای شاهسون ها ضامن هستند ولی صاحب ترجمه (میرزا محمد علی ) هر فرد فرد تاراجگران را ضامن دانسته پس از مراجعه طرفین به مرحوم میرزای شیرازی فتوای سید حسین اردبیلی مورد تأیید آیت الله شیرازی واقع می شود.

آن مرحوم تألیفاتی دارداز آن جمله:« تهذیب المنطق» که مانند حاشیه ملا عبدالله یزدی به نحو احسن شرح داده است، نسخه هایی از آن در اردبیل و نجف اشرف موجود بوده است.

 

آغاز:

الحمدالله الذی تفوذ فی وحدانیته و لکت الالسن عن بیان غایته و انحسرت العقول عن کنه معرفته و بعد فیقول العبد واثق بالله محمد بن قربانعلی اردبیلی

انجام:

قد وقع الفراغ منه بید مؤلفه القاصر فی سنه خمسه و سبعین بعد الف و مأتین مضین من الهجره النبویه صاحب ترجمه در مسجد جنت سرای شیخ صفی الدین امام جماعت و مرجع شرع بوده.

 

پدرش قربانعلی نمینی مقیم اردبیل بوده است، میرآخور اوغلی از علمای بزرگ نیمه اول قرن چهاردهم هجری اردبیل است، در اردبیل به دنیا آمده و تحصیلات مقدماتی را در آنجا گذرانیده است. در سنین جوانی به نجف رفته و با سعی و کوششی از شاگردان ممتاز حوزه درسی مرحوم « فاضل دربندی» می شود. سرانجام در علوم عقلی و نقلی بهره کافی یافته با نیل به درجه اجتهاد بزادگاهش بازگشته است.

او در جنت سرا اقامه جماعت می کرد و به حل و فصل مدافعات مردم می پرداخته و در این کار مهارت خاصی ابراز داشت.

مردی صریح اللهجه بود و با خرافه پرستی به شدت مبارزه می کرد و بدین سبب مورد احترام خاص و عام بود، کلمات قصار حکمت آمیزی بیان می داشت و هنوز سالخوردگان اردبیل برخی از آنها را بیاد دارند.

او حوزه درسی نیز داشت و از تألیفاتش چنان که ذکر شد کتاب منطقی است در شرح حاشیه ملا عبدالله و در سال ۱۳۲۸ هـ ق در گذشته و قبرش در بقعه شیخ صفی الدین در ایوان مشرف به جنت سرا قرار دارد.

سید حسین اردبیلی دست پرورده چنین عالمی بزرگوار بوده ودر بین انبوه بزرگان و نام آوران که در صدر مشروطه در جهت تنویر افکار عامه و نیل به آزادی گام برداشته اند نام وی نیز به چشم می خورد.

 

سید حسین اردبیلی و مطبوعات

 

روزنامه خراسان به مدیریت سید حسین اردبیلی در شهر مشهد انتشار یافت. شماره ۲۴ آن که آخرین شماره این روزنامه است در تاریخ ۲۵ رجب سال ۱۳۲۷ قمری برمی گردد..

در آن روزنامه، به نشر افکار آزادیخواهی و تهییج مردم علیه استبداد محمد علی شاهی پرداخته و توانست جوانان مستعد و پرشور خراسانی از جمله محمدتقی ملک الشعرا بهار را به دور خود جمع کند.

سید حسین اردبیلی در راستای مبارزه علیه استبداد با دیگر آزادی خواهان و روشنفکران کشور نیز در ارتباط بوده از رهنمودها و افکار مترقیانه آنان در نیل به آزادی و مشروطیت سود می جسته است به طوری که «سید حسین اردبیلی» در یکی از نامه های خود به دهخدا و به مرکز ایوردن سوئیس که روزنامه صور اسرافیل در تبعید در آنجا منتشر می شد. ضمن درخواست ارسال صور اسرافیل، از وضعیت پست دولت استبدادی نیز یاد می کند وی برای آنکه «صور» به دست عمّال دستگاه سانسور نیفتد، ابتدا می خواهد شماره های آماده را در پاکت ویژه ای قرار داده شود تا پس از آنکه با نفوذ در پستخانه موقعیت مناسبت پدید آمد، با تلگراف از او بخواهد پاکت را از راه تعیین شده عشق آباد هر چه زودتر پست کند.

 

متن نامه

 

«امروز برای ضبط و تصرف پستخانه تحریکات لازمه، با دستورالعمل مخصوصی به عمل آمده، امید است که همین روزها، مفید بشود. همینکه پست آزاد شد، تلگرافاً به اداره مبارکه که اطلاع می دهم که بسته های صور را از راه عشق آباد ارسال فرمایند، و همچنین سایر جراید داخله و خارجه نیز به طور آزادی وارد مشهد شده، اشاعت خواهد یافت».

تاریخ سانسور در مطبوعات ایران جلد دوم ص ۵۰۱ و ۵۰۲

 

در صفحه اول شماره ۲۴ سال اول این روزنامه که در پنجشنبه ۲۵ رجب سال ۱۳۲۷ انتشار یافته نام مدیر آن «م . س. حسین» نوشته شده است. قسمتی از سرمقاله همین شماره با عنوان « قابل توجه انجمن مقدّس ایالتی و عموم ملت خراسان» نقل می کنیم:

«در اواسط ماه صفر که انجمن محترم ایالتی به میمنت و مبارکی مفتوح و ثانیاً استقرار یافت نظر باهمیت و باریکی موقع برای انتخاب وکلای انجمن اقدام مجددی منظور نشده و شایسته هم همین بود که وکلای سابق را بدون تغییر و تبدیل پذیرفته داخل طول و تفصیل نشوند، و از تجدید انتخاب وکلا اسباب تعویق و تأخیر جریان مشروطیت را فراهم نیاورند. حالا که بحمدالله تعالی اساس استبداد منهدم و ریشه مخالفین دین و ملت و دولت قطع و حقوق ملیه ایرانیان کاملاً استرداد شده و نظامنامه انتخابات وکلای ملی از صنفی به نفوس مبدل گردیده است خوب است در موقع تعیین و انتخاب وکلای مجلس شورای ملی اشخاصی که بعد از عده وکلای پارلمان دارای اکثریت نسبی هستند به سمت عضویت انجمن محترم ایالتی معرفی و برقرار شوند یعنی از میان جمعی از آقایان محترم که در وکلای پارلمان حائز اکثریت آراء می باشند عده که دارای اوصاف و شرایط لازمه هستند موافق نظامنامه انجمن های ایالتی بعنوان وکالت و عضویت انجمن ایالتی بعنوان وکالت و عضویت انجمن ایالتی معین بشوند که در ضمن انتخاب وکلای پارلمان اساس انجمن ایالتی نیز از روی ترتیبات صحیحه و موافق نظامنامه مقرّره مستحکم و جامع شرایط لازمه بشود.»

 

(روزنامه های ایران از آغاز تاز سال ۱۳۲۹ هـ ق ۱۲۸۹ هـ ش ص ۱۳۰/۱۳۱

 

روزنامه خراسان به شیوه ژلاتینی در مشهد منتشر می شد و شماره آخر آن که در واقع شماره ۲۴ می باشد در ۲۵ رجب ۱۳۲۷ ق چاپ و توزیع شده است. در صفحه اول همین شماره آخر، نام مدیر و نگارنده آن «م. س . حسین» و وجه اشتراک آن ۱۲ قرآن در مشهد، ۱۵ قران در سایر شهرهای ایران و ۱۸ قرن در ممالک خارجه درج شده است.

هر شماره خراسان در ۴ صفحه در قطع ۵/۶ × ۱۳ سانتی متر طبع می شده است، روزنامه ایران روزنامه سیاسی – خبری بود، که از سال ۱۲۵۲بصورت روزنامه رسمی ایران با سه شماره در هفته منتشر می شد تا اینکه به «ایران سلطانی» و سپس در سال ۱۲۹۵ (۱۳۳۵) ق به ایران تغییر نام داده، بصورت رسمی و با هزینه دولت منتشر شد. اولین شماره این روزنامه در روز ۱۵ محرم ۱۳۳۵ قمری برابر با ۹ آبان ۱۲۹۵ شمسی به مدیریت سیدحسین اردبیلی و با مساعدت وزیر معارف ممتاز الملک و با هزینه، سرمایه و امکانات هیأت مؤسس شروع به انتشار کرد هیئت مؤسس روزنامه ایران را مرحومین علی اکبر خراسانی ،یوسف رشتی و سلطان محمد ثابتی تشکیل می دادند و دولت نیز همه ماهه ۲۵۰ تومان به روزنامه ایران کمک مالی می کرد.

بعد از مهاجرت عده ای از اعضای حزب دموکرات سید حسین اردبیلی که در تهران مانده بود در سال ۱۳۳۴ روزنامه ایران را در تهران منتشر ساخت، ناگفته نماند سید حسین اردبیلی علاوه برآن نماینده مجلس در دوره دوم بود. در دوره سوم مجلس شورای ملی نیز نماینده مردم بود و به عنوان یکی از نمایندگان ضد تشکیلی معروف و مشهور بوده است.

روزنامه ایران محل مناسبی برای اشاعه افکار و اندیشه آزادی و آرمانخواهی بود و سید حسین اردبیلی توانست از این رهگذر به هدف ها و ایده های خود جامه عمل بپوشاند و در اثر مجالست با سران و رهبران مشروطه، خود نیز به یکی از چهره های مهم سیاسی آن دوره مبدّل شد.

سیدحسین اردبیلی متأسفانه در بیستم ماه رمضان سال ۱۳۳۶ به علت بیماری کلرین در تهران دار فانی را وداع میکند

. (مقاله حسن رستم زاده، سید حسین اردبیلی، ماهنامه سبلان)

معروفترین روزنامه ای که با نزدیکی به پایان مهاجرت، رفته رفته در تهران به چاپ می رسید، از زمان دولت وثوق الدوله (دولت وثوق الدوله از ۲۹ رمضان ۱۳۳۴ هـ ق بر سر کار آمد) تجدید حیات یافته بود. روزنامه نیمه رسمی ایران، به دستور وثوق الدوله در اواخر سال ۱۳۳۴ هـ ق پس از یک تعطیلی پانزده ساله بار دیگر منتشر می شود وی مدافع دموکراتها بود. با مرگ سید حسین اردبیلی مدیر آن، مدیریت ایران در دست محمدخان ملکزاده، برادر ملک الشعرای بهار قرار گرفت.البته مشی سیاسی روزنامه را ملک الشعرا بر عهده داشت و در جهت پیشبرد اهداف حزبی، صفحات ایران را جولانگاه قلمفرسائی خود قرار داد و اسماعیل یگانی نیز در غیاب بهار، امور تحریری روزنامه را می چرخانید.

 

محمود محمد هدایتی / موسسه مطالعات و تدوین تاریخ اردبیل

منبع: http://www.tarikheardabil.blogfa.com/post-2.aspx

Descargar musica